شاید زمانی تصور اینکه انسان در ملک و حریم شخصی خود دریا و لذت شنا کردن در کنار خانواده و دوستان خود در نهایت امنیت و آرامش و بدون دخالت و تأثیر عوامل خارجی را تجربه کند بسیار غیر ممکن به نظر می رسید اما به لطف پیشرفت تکنولوژی و دستیابی بشر به راه حل های صنعتی و شیمیایی امروزه شاهد احداث و بهره‌برداری انواع و اقسام استخرهای بزرگ و کوچک با زیبایی‌های چشم‌نواز هستیم اما پشت صحنه این زیبایی‌ها که یک روی سکه است روی دیگه سکه خشن و کاملاً صنعتی است که مهم ترین عامل زلال ، بهداشتی و شفاف بودن آب استخر و جکوزی میباشد . این روی سکه موتورخانه و تصفیه خانه می باشد که طراحی ، اجرا و بهره برداری از آن بسیار حائز اهمیت است اگر بخواهیم به ترتیب و اولویت توضیحاتی در زمینه ساخت استخر و جکوزی مناسب و اصولی  ارائه کنیم باید ابتدا در مورد ساخت کاسه استخر و جکوزی توضیحاتی ارائه شود و نکات کلیدی و مهم را بیشتر مد نظر قرار دهیم .

 نکات مهم در ساخت استخر و جکوزی کدامند ؟

ابتدا کارفرما باید بدانند که از استخر و جکوزی چه توقع و رویایی در نظر دارد . سلیقه کارفرما بر نظر مهندس پیمانکار و مجری کار ارجهیت دارد و در نهایت خروجی کار باید مورد پسند کارفرما باشد . این در حالی است که کارفرما نیز باید از تجربیات مهندسان و مشاوران در خصوص امکان سنجی و نحوه اجرا و هزینه های آن استفاده کنند تا در آخر کار نتیجه مطلوبی داشته باشد. اگر پروژه ساختمانی توسط مهندسان طراحی شده باشد به احتمال بسیار تمامی شرایط و موانع مزایا و امکانات مورد بررسی قرار گرفته اما باز هم نیاز به بررسی مجدد کارفرما و مجری احساس می‌شود پس باید هم مهندسین و هم مجری پروژه نکاتی را رعایت کنند و آنها را به کارفرما منتقل کنند این نکات عبارت است از

۱- انتخاب محل است احداث استخر و جکوزی

۲- انتخاب محل احداث تصفیه خانه

۳- در نظر گرفتن عمق مناسب استخر و جکوزی

۴-نحوه و امکان سنجی شرایط ساخت استخر و جکوزی

۵-انتخاب سیستم استخر و جکوزی ( سرریز یا اسکیمر )

۶- بررسی شرایط اجرای لوله کشی استخر و جکوزی تا تصفیه خانه

۷- انتخاب نوع لوله های انتقال آب

۸ – بررسی چگونگی و شرایط تولید آب گرم برای استخر و جکوزی

۹- تعداد نازلهای جکوزی

حال به بررسی و توضیحاتی در مورد این نکات میپردازیم .

انتخاب محل احداث استخر و جکوزی و تصفیه خانه در ساختمان

انتخاب محل احداث استخر و جکوزی تابع سلیقه کارفرماست اما امکان سنجی احداث آن نیز مقوله مهمی ایست . اینکه استخر و جکوزی در حیاط فضای باز  یا محیط سر بسته باشد و یا اینکه ابعاد آن امکان اجرا می دهد یا نه ؟ و یا اینکه محل در نظر گرفته شده برای موتورخانه و تصفیه خانه چه فاصله ای از کاسه استخر و جکوزی دارد بسیار مهم است ؛ چون هرچقدر موتورخانه و تصفیه خانه به کاسه استخر و جکوزی نزدیک باشد بهره‌وری آن بیشتر نیز می‌شود و نیازی به افزایش قدرت و توان پمپ ها نیست . اگر استخر و جکوزی داخل ساختمان و سرپوشیده در نظر گرفته شود به واسطه تبخیر آب لازم است حتماً نسبت به تهویه هوا کش مناسب اقدام شود .

انتخاب محل تصفیه خانه و اهمیت ویژه آن

انتخاب محل تصفیه خانه تابع شرایط خاصی است که مهمترین آن رابطه مستقیم ابعاد تصفیه خانه با سیستم سرریز یا اسکیمر ،  میزان حجم استخر و جکوزی ،  نوع سیستم فیلتراسیون و تعداد ،  آن جدا یا مشترک بودن پمپ های مبدل گرمایشی و تصفیه آب و تعداد نازل های جکوزی میباشد .

جهت سیستم سرریز نصب دستگاه منبع بالانس سطح آب استخر و جکوزی لازم است که نصب این منابع نیاز به فضای مناسب وچشمگیری دارد اما سیستم اسکیمر نیاز به منبع بالانس ندارد به هر میزان حجم استخر و جکوزی بیشتر باشد به همان میزان به تعداد ،  توان ، قدرت و ظرفیت تجهیزات اضافه می‌شود .  فیلترهای استخر و جکوزی در چند نوع فلزی ، فایبرگلاس ،  شنی و الیاف ای ساخته می شود که هر کدام به نسبت تعداد و ظرفیت،  فضای مورد نیاز خود را جهت نصب نیاز دارند . هر چقدر تعداد نازل های جکوزی و تعداد مسیرهای رفت و برگشت مبدل و تصفیه در نظر گرفته شده برای استخر و جکوزی بیشتر باشد ؛ نیاز به نصب پمپ های بیشتری دارد و نصب لوله کشی این پمپ ها مستلزم فضای بیشتری است اگر فرآیند تولید آب داغ یعنی موتورخانه گرمایشی یا پکیج استخری در محل تصفیه خانه می باشد ؛ باید فضایی به نسبت تجهیزات گرمایشی  در تصفیه‌خانه در نظر گرفت یکی از نکات مهم تصفیه خانه این است که بهتر است کف تمام شده تصفیه خانه از کف تمام شده کاسه استخر و جکوزی حداقل ۳۵ سانتی متر پایین تر باشد که به اصطلاح آب استخر و جکوزی بر تصفیه خانه سوار باشد .

از ملزومات دیگر تصفیه خانه حفر یک چاه  با ظرفیت موتورخانه یا تصفیه خانه در کف آن می‌باشد و در صورت عدم اجرای آن سیستم دفع آب توسط پمپ کفکش در نظر گرفته شود . این چاه یا پمپ کفکش؛  هنگام تخلیه آب استخر ، بک واش و در هنگام حادثه یا تعمیرات نقش مهمی ایفا میکند .

ذکر این نکته خالی از لطف نیست که هرچه محل تصفیه خانه به کاسه استخر و جکوزی نزدیک‌تر باشد فرآیند گرمایش و فیلتراسیون مطلوب تر انجام می گردد .

عمق و ابعاد مناسب استخر و جکوزی چقدر است ؟

ابعاد مناسب استخر و جکوزی نیز تابع سلیقه کارفرماست گاهاً دیده شده که کارفرما با توجه به امکانات و فضای موجود و تامین هزینه ها ؛ استخرهلی بزرگتر و جکوزی با تعداد نازل های بیشتر را ساختند اما باید دید که نیاز یک ساختمان یا یک ویلای شخصی با یک استخر عمومی برابر است ؟ .  اگر کمی به گذشته برگردیم استخرها با عمق به مراتب بیشتر ساخته می‌شد که هزینه بسیار زیادی برای گرمایش و فیلتراسیون در بر داشت ؛ در حالی که خطر غرق شدن افراد سالخورده و ناتوان و کودکان نیز به مراتب افزایش می‌یافت . اما اکنون طراحان و مجریان فارغ از ابعاد استخر ، میانگین عمق ۱۶۰ سانتیمتر را در نظر می‌گیرند که هم در مدیریت هزینه ،  کاهش خطرات ناشی از عمق زیاد و  بالاتر بودن کف استخر و جکوزی نسبت به تصفیه خانه بسیار تاثیرگذار است .

نحوه و امکان‌سنجی شرایط اجرای کاسه استخر و جکوزی !

معمولاً استخر و جکوزی پایین ترین طبقه ساختمان یا در حیاط و فضای سبز و روباز اجرا می‌شود . در داخل ساختمان ، مهندسان از قبل در بین شناژهای فونداسیون این محل را در نظر می گیرند ؛ هر چند در پروژه های لوکس قابلیت طراحی و ساخت استخر و جکوزی در طبقات و حتی روی پشت بام نیز هست که مستلزم محاسبه استحکام بنا می باشد .

کاسه استخر و جکوزی به صورت اصولی باید به روش قالب بندی و اجرای بتن مسلح اجرا گردد که عیار بتن و نوع و ضخامت میلگرد ها تاثیر بسزایی در کیفیت کاسه استخر دارد . با توجه به هزینه بالای این اجرا با در نظر گرفتن مقاومت خاک امکان اجرا با آجر و ملات با شرایط ویژه نیز مهیا است . محاسبه ضخامت سیمان کاری سرامیک کاری و آب بندی در ابعاد استخر تاثیرگذار است اما باید بدانید که قبل از اجرای بدنه استخر و جکوزی حتماً نسبت به لوله گذاری آن اقدام کنید تا در آینده متحمل هزینه‌های جانبی آن نگردید .

به یاد داشته باشید که برای استحکام کف بدنه و پشت دیوارهای استخر و جکوزی به هیچ عنوان از شفته آهک استفاده نکنید .

انتخاب سیستم سرریز یا اسکیمر برای استخر و جکوزی !

انتخاب سیستم سرریز یا اسکیمر برای استخر و جکوزی علاوه بر سلیقه کارفرما نیازمند بستر مناسب و امکان اجرای آن نیز میباشد . در مورد تفاوت ها ، مزایا و معایب سیستم سرریز و اسکیمر در مقاله ای جداگانه توضیح خواهیم داد اما کافیست بدانید که استخر و جکوزی با سیستم سرریز لوکس تر و بهداشتی تر است اما هزینه اجرای آن نیز به مراتب بیشتر است . استخر و جکوزی سرریز نیاز بیشتری به فضای موتورخانه و تصفیه خانه دارد این در حالی است که اجرای هر دو سیستم نیاز به تجربه بالای مجری داشته و کارکرد صحیح استخر و جکوزی میزان رعایت الزامات و حساسیت را بالا می‌برد .

نحوه و شرایط اجرای لوله کشی استخر و جکوزی چگونه است ؟

لوله کشی استخر و جکوزی به دلیل اینکه زیر کار اجرا می‌شود و در آینده دسترسی به آنها امکان پذیر نبوده

و یا هزینه بالایی دارد ، بسیار حساس بوده و نیاز به محاسبات و اجرای دقیق و تجربه بالای مجری دارد .  در مورد تعداد سایز و نوع لوله های مورد نیاز استخر و جکوزی مقاله‌ای تهیه شده که در آینده‌ای نزدیک روی سایت قرار می گیرد تا به کلیات موضوع اشراف پیدا کنید ؛  اما در این مقاله به شرایط اولیه لوله گذاری استخر و جکوزی بسنده می کنیم .

همانطور که قبلا اشاره کردیم هرچه تصفیه‌خانه به کاسه استخر و جکوزی نزدیک‌تر باشد بهره‌وری آن بیشتر و از کیفیت بالای آب برخوردار می شوید . لوله گذاری استخر و جکوزی به دو صورت اجرا می‌شود لوله گذاری درون کاسه و لوله‌گذاری بیرون کاسه یعنی حدفاصل کاسه یا بدنه استخر و جکوزی تا تصفیه خانه . در هر دو صورت با توجه به شرایط ساختمان میتوان لوله گذاری را  قبل یا بعد از اجرای فونداسیون ساختمان و یا  قبل یا بعد از بتن ریزی بدنه و کف استخر و جکوزی اجرا کنید . هدف از اجرای لوله کشی در استخر گردش و تقسیم مناسب آب از کاسه استخر تا تصفیه خانه جهت تسویه و فرایند گرم کردن آب است ؛ لذا هر مجری تکنیک و استراتژی خاص خود را اجرا می‌کند ؛ اما این اجرا باید در نهایت پاسخگوی نیاز استخر ک جکوزی باشد . در جکوزی علاوه بر موارد فوق فرایند مکش آب جکوزی و بازگشت آب با فشار بسیار بالا از اهمیت بیشتری برخوردار می باشد .

چه نوع لوله ای برای لوله‌گذاری استخر و جکوزی مناسب است ؟

اولین نسل لوله های به کار رفته در استخر و جکوزی لوله فولادی گالوانیزه بود که معایبی را به همراه داشت که مهمترین آن فرسایش و گرفتگی این لوله در طول مدت زمان بود؛ اما پیشرفت صنعت و ورود سیستم های لوله کشی جدید با ویژگی‌های متفاوت دست طراحان ، مهندسان ،  مجریان و در نهایت کارفرمایان محترم در این زمینه را بازتر کرده است هرچند در یک مقاله مجزا در مورد کلیه لوله هایی که امکان استفاده در سیستم لوله کشی استخر را دارد صحبت می‌کنیم اما در اینجا به نام بردن نوع لوله ها بسنده می کنیم

۱-  لوله های پلی پروپیلن یا  لوله سبز که در حال حاضر به رنگ سفید است و با اتوی مخصوص اتصالات و لوله ها  به یکدیگر متصل می‌شوند

۲- لوله های پلی اتیلن که به رنگ مشکی تولید شده و فرآیند اتصال آنها با راکت مخصوص جوشکاری پلی اتیلن انجام میپذیرد .

۳- لوله های پنج لایه با اتصالات کوپلی یا پرسی

۴- لوله های upvc ( یو – پی – وی – سی )مخصوص استخر که با چسب مخصوص به یکدیگر متصل می شوند .

ذکر این نکته الزامی است که انتخاب سایز و تعداد لوله ها متناسب با حجم موجود در کاسه استخر و جکوزی و فاصله تصفیه‌خانه تا کاسه رابطه مستقیم دارد . نکته مهم دیگر اینکه بعد از اجرای لوله‌گذاری داخلی و خارجی حتماً نسبت به تست آن با فشار لازم اقدام کنید تا از آب بندی بودن آن اطمینان حاصل کنید .

بررسی چگونگی شرایط تولید آب گرم استخر و جکوزی !

باید بدانیم که دمای آب  استخر و جکوزی با نصب و استفاده از تجهیزات کنترلی قابل تنظیم است . اینکه بعضی از دوستان دمای آب خاصی را برای آب درنظر می‌گیرند منطقی نیست و  منطقی تر این است که در موتورخانه و تصفیه خانه شرایط و امکاناتی فراهم شود که قابلیت تولید آب گرم در استخر و جکوزی را در یک تلورانس دمایی مشخص داشته باشد .

آب استخر و جکوزی به روش غیر مستقیم گرم می شود یعنی آب داغ باید از طریق یک موتورخانه مرکزی یا پکیج مخصوص استخری و یا از طریق پنل های خورشیدی تامین شده و سپس با هدایت به یک مبدل فلزی از طریق انتقال دما آب استخر و جکوزی انجام پذیرد . حال اینکه موتورخانه یا پکیج یا پنل خورشیدی چه شرایط و ویژگی هایی داشته باشد در مقاله ای جداگانه مورد بررسی قرار می‌گیرند اما آنچه در اینجا لازم به اطلاع‌رسانی است کلیاتی در این زمینه است . نکته مهم در این زمینه این است که ترجیحاً موتورخانه گرمایشی در کنار تصفیه خانه ایجاد شود تا مطلوب ترین نتیجه را در بر داشته باشد .

برای انتقال دمای آب داخل موتورخانه به آب استخر جکوزی باید از مبدل های مخصوص استفاده کرد که به سه دسته کلی تقسیم می‌شوند

۱-  مبدل های پوسته لوله ( لوله فولادی قطور و داخل آن لوله های مسی )

۲- مبدل های پوسته لوله استنلس استیل طرح فلکسینوس ( شامل لوله استیل قطور و داخل آن لوله های استیل شیاردار و مواج )

۳- مبدل های صفحه ای

که در مورد هر یک از این مبدل ها در آینده بیشتر توضیح داده می شود .

تعداد نازل های جکوزی

در مورد ساخت جکوزی ، در نظر گرفتن ابعاد کاسه متناسب با تعداد افرادی که از جکوزی به صورت همزمان استفاده می‌کنند حائز اهمیت است . قبل از متداول شدن استفاده از جکوزی تصور بر این بود که کاسه جکوزی باید الزاماً برای ۴ نفر ساخته می‌شود اما اینطور نیست جکوزی می‌تواند حداقل برای یک نفر نیز ساخته شود اما باید تجهیزاتِ در نظر گرفته شده متناسب با تعداد افراد باشند . مقوله مهم تر این است که ؛  چه تعداد نازل برای افراد در نظر بگیریم ؟ هر تعداد نازل می تواند برای یک نفر در نظر گرفته شود به شرطی که توان و قدرت پمپ متناسب با تعداد نازل ها در نظر گرفته شود . اصولاً مهندسین باید برای هر یک نازل ؛  حدود نیم اسب بخار قدرت پمپ در نظر گرفته شود یعنی اگر مجموعاً ۱۰ نازل در کاسه استخر موجود باشد باید حداقل پمپی که برای جکوزی در نظر گرفته می‌شود ۱۰ اسب بخار باشد .

نکات مهم و جمع بندی

بهره گیری از مهندسین طراح و محاسب با دانش روز و به کارگیری مجری مجرب و پیمانکار با تجربه و توانا شاید هزینه داشته باشد اما استفاده نکردن از این دوستان و یا انتخاب نادرست در این زمینه به مراتب هزینه بیشتری دارد

مبحث آب بندی استخر بسیار بسیار حساس بوده و مرز بین استفاده کردن از استخر و جکوزی و بلا استفاده بودن آن همین مبحث آب بندی استخر است بسیار بسیار دقت کنید و این را بدانید که وظایف آب بندی کار  قبل از ساخت کاسه استخر شروع می شود .

اگر تصفیه خانه شما در زمین احداث می‌شود حتماً نسبت به ایزوله و آب بندی کردن دیواره و کف آن اقدام کنید .

اگر موتورخانه شما نیز در تصفیه خانه ایجاد می‌شود دودکش و هم هواکش مناسب در نظر بگیرید . منتظر مقالات بعدی ما باشید امیدواریم که این مقاله مورد پسند واقع شده باشد و کارآمدی آن ، راهگشای شما قرار بگیرد